در این مقاله سعی شده است تا دستاوردهایی از سرزمین آذربایجان (استانهای آذربایجانشرقی - غربی و اردبیل ) مردم - زبان و تاریخ    تحت عنوان " آذربایجان در یك نگاه " نوشته شود . امید است كه مفید واقع شود .

مقدمه :

آذربایجان منطقه ایست زیبا با ستارخان و باقرخانش . با پروین اعتصامی و شهریارش . با فرهنگ و زبانش . و با عطر و بوی آذربایجانیش .

خاك خوب - آب فراوان - منابع و ثروتهای زیرزمینی - معادن گرانبها  و مردمی سخت كوش آنرا به سرزمین ثروتمند - آباد و پر حاصل تبدیل ساخته و در كنار موقعیت جغرافیایی حساس خود در تمام طول تاریخ همواره مورد توجه كشورگشایان و همسایگان بوده است .

بی سبب نیست كه چهار شهر این خطه در دورانهای مختلف پایتخت ایران بوده اند .

آذربایجان در تاریخ :

چنانچه تاریخ كهن آذربایجان مورد بررسی قرار گیرد معلوم میشود كه هجوم وحشیانه و بنیان كن هیچ یك از اقوام مخالف نتوانسته است سنن بومی و روحیه اخلاقی مردم این منطقه را فرو پاشد .

احساسات وطن دوستی آنان در تمامی ادوار تاریخ ضرب المثل بوده است .

قیامهای مكرر اهالی تبریز در هنگام جنگهای عثمانی و دولت استبدادی روسیه تزاری از برجسته ترین فداكاریهائی است كه در تاریخ جاودانه خواهد ماند .

آذربایجانیها در طول تاریخ به آزادگی و شجاعت معروف بوده اند .

وقتی كه اسكندر تمام ایران را تصرف كرد آذربایجان را نتوانست بگیرد . آتروپارت سردار قهرمان آذربایجان و سربازانش مقاومت كرده لشكر اسكندر را از آذربایجان بیرون ریختند .

شهامت و شهادت طلبی و ایثار جزء خصلت های آذربایجانیهاست .

در همین جنگ تحمیلی میبینیم كه ایثار و شهادت را سرداران لشكر 31 عاشورا و 21 حمزه آذربایجان به اوج خودشان رساندند . شهیدانی مثل : مهدی باكری - یاغچیان - شفیع زاده ها و ... افتخار آذربایجان هستند .

و یا مردم تبریز و آذربایجان در ملی كردن نفت و خلع ید استعمار پیر انگلستان در صف اول مبارزه بودند .

همچنین در پیروزی انقلاب اسلامی ایران نقش اساسی و تاریخ سازی به عهده داشتند .

اینها نمونه ای از فداكاریهای مردم آذربایجان است كه همه آنها را نمیتوان در چند صفحه نوشت و مطالعه تاریخ خود گوای این مطلب است .

زبان آذربایجان :

طبق گزارشی كه سازمان یونسكو اعلام كرده است زبان تركی از نظر باقاعده بودن سومین زبان برتر دنیاست . همچنین دو درصد كتابهای علمی منتشر شده در سطح جهان به زبان تركی است .

لازم به توضیح است كه از نظر مفردات زبان تركی یكی از زبانهای بسیار غنی است .

باتوجه به اینكه تركی جزء زبانهای التصاقی است توانائی واژه سازیش نسبت به زبانهای دیگر بیشتر است ولی مهمترین ویژگی و برتری آن با قاعده بودن آن میباشد .

هماهنگ بودن اصوات در زبان تركی كلمات و جمله ها را هارمونیك ( آهنگین ) میسازد .

از نظر متون و منابع ادبی زبان تركی دارای ریشه دیرینه و اساطیر فراوان است و آثار بجا مانده از بزرگان این زبان غنی موقعیت ویژه ای به آن بخشیده است مانند حماسه های كوراوغلو - قاچاق نبی - عیواض - دلی دومرول - سارای - افسانه های دده قورقود - توركون قیزیل كتابی و ...

منابع :

1- مجموعه مقالات سمینار آذربایجان و توسعه . ناشر : استانداری آذربایجان شرقی

2- آذربایجان در ایران معاصر . تورج اتابكی - ترجمه : محمد كریم اشراق .

3- آذربایجان و اران - عنایت ا.. رضا .

4- آذربایجان در سیر تاریخ - رحیم رئیس نیا .

5- فرهنگ جغرافیائی آذربایجان شرقی - بهروز خاماچی .