با توجه به پیشینه شهرداری تبریز این تشکیلات از سه جهت قابل توجه و بررسی است 1- از لحاظ بنیاد وتشکیلات 2- از لحاظ عمارت 3- از لحاظ شهرداران

از لحاظ بنیاد ، نخستین شهرداری یا به اصطلاح آن روز بلدیه بود که درسطح کشور بنیاد یافت و صمد سرداری نیا طی مطلبی تحت عنوان " بلدیه تبریز" در شماره فروردین و اردیبهشت 1367 مجله وارلیق می نویسد:

بلدیه تبریز از جمله نهادهایی است که د ر صدر انقلاب مشروطیت  دریک شرایط تاریخی توسط انقلابیون این شهر بنیان گذاشته شده است که پس از تاسیس هم در روند انقلاب و هم در پیشرفت شهر و رفاه حال مردم تبریز نقش بس ارزنده ای ایفا کرده است ... پس از صدور فرمان مشروطیت که انجمن ایالتی آذربایجان درتبریز تشکیل شد از جمله اقدامات بس مترقی و مهمش تاسیس ادارات جدید و موسسات نوین بود که بلدیه تبریز از جمله آن نهادهاست که طبق قانون تشکیل انجمن های ایالتی و ولایتی پا گرفت و همزمان با تاسیس بلدیه انجمن های بلدی نیز جهت اداره شهر و انتخاب شهردار آذربایجان تشکیل شد... نخستین شهردار تبریز قاسم خان امیر تومان معروف به والی بود. وی که د رسال 1254 پا به عرصه وجود گذاشته و تحصیلاتش را در مدرسه "سن سیر" پاریس به پایان رسانده بود شخصی بود آگاه و دلسوز برای زادگاهش تبریز.

اولین شهردار تبریز ، اولین تلفن و اولین چراغ برق را نیز در تبریز دایر کرد .  دراین باره دکتر رضا زاده شفق می نویسد:

وقتی که قاسم خان امیر تومان به آذربایجان فابریک چراغ الکتریک آورد دراستانبول چراغ ها را با نفت روشن می کردندو روسیه تازه طرح راه آهن سیبری را ریخته بود . فابریک را ساختند ، چراغ های رنگارنگ الکتریک را در خیابان مجیدی تبریز روشن کردند.

اوژن اوین که اسم اصلی اش "کولاردسکو" بوده و از مرداد 1285 تا تیر ماه 1286 شمسی به عنوان وزیر مختار فرانسه در ایران خدمت می کرد درباره شخص قاسم خان که به اشتباه "کاظم خان" نوشته و اقدامات وی در زمینه تاسیس برق و چگونگی تلفن درتبریز آن روز می نویسد:

تسهیلات و وسایل آسایش و رفاه اروپایی د رتبریز هم رواج پیدا کرده است . تلفن یکصد و پنجاه شماره مشترک دارد وبرای هر شماره سالی سی تومان وجه الاشتراک پرداخت می کنند. دو سال است یکی از شاگردان قدیمی مدرسه "سن سیر " موسوم به کاظم خان که سمت آجودانی ولیعهد را نیز به عهده دارد ،در شهر چراغ برق دایر کرده است.

آقای سرداری نیا درادامه می افزاید:

قاسم خان والی درراه انداختن تراموای تبریز نیز تلاش چشمگیری داشت... فعالیت اجتماعی قاسم خان والی به این مورد محدود نمی شد . او در سال1317 قمری چاپخانه سربی نسبتا بزرگی از خارج وارد و در شهر تبریز دایر کرد. وی از جمله موسسین انجمن ادبی تبریز در سال 1318 ه. ق بود.

از دیگر افتخارات بلدیه تبریز انتشار نشریه بلدیه تبریز است که  ادوارد براون نیز درمورد  این روزنامه می نویسد:

نشریه هفتگی است که درتبریز از سال 1327 ه. ق (1909 میلادی ) به مدیریت احمد با چاپ سنگی انتشار می یافت و ناشر گفتگوهای انجمن بلدی (شهرداری ) بوده و از سوی بلدیه اداره می شده است.

از لحاظ عمارت نیز ، بنای شهرداری یکی از بناهای زیبا ، مستحکم و قابل تامل است که    د رسال 1314 شمسی توسط حاج ارفع الملک جلیلی یکی از شهرداران صدیق و نیکنام تبریز برپا شد که شرح اجمالی این بنا در عمارات تبریز آمده است.

شهرداران تبریز: 

فهرست اسامی شهرداران شهرستان تبریز از سال 1300